downloads

Er is de afgelopen tijd veel gezegd en geschreven over de verhouding tussen overheid en burgers. Rapporten over de kracht van bewoners, over de rol van de gemeente(raad) binnen de netwerksamenleving, over het samenspel tussen stad en stadhuis, en wat niet al.

Een actuele, maar natuurlijk onvolledige selectie vindt u op deze pagina. Hebt u zelf een leestip of suggestie? Ik hoor het graag!

Loshouden en meemaken (Platform 31, november 2014)

 

Deze studie beschrijft een achttal praktijksituaties die illustreren hoe de nieuwe rolverdeling tussen overheid, maatschappelijk middenveld en samenleving er uit kan zien.
Het rapport brengt in beeld hoe de lokale overheid met vallen en opstaan leert inzien dat zij de dialoog moet zoeken over de invulling van de eigen nieuwe rol.
Belangrijk leesvoer voor ambtenaren en politici die het lef hebben een nog altijd ongewis pad in te slaan.

button

 

In actie – Met burgers! (VNG, oktober 2014)

Het is de essentie burgersvan de overheid om in verbinding te zijn met burgers, netwerken en initiatieven. Gemeenten zijn daarmee al volop aan de slag. In deze handzame publicatie heeft In actie met burgers! – een deelproject van het Actieprogramma Lokaal Bestuur – ervaringen, praktijkvoorbeelden en tips verzameld. Dit is een vervolg op het spoorboekje ‘Naar buiten’ uit 2010 en de slotpublicatie van
In actie met burgers!

Laat je inspireren door de voorbeelden in dit boekje en zoek ze ook op in uw eigen omgeving!button

 

Dat is onze zaak (RMO, april 2014)

onze zaakDit essay bevat een analyse van hoe mensen de afgelopen decennia van de publieke zaak vervreemd zijn geraakt. Daarnaast doen de auteurs concrete suggesties om deze ontwikkeling te keren. Ze laten zien hoe verschillende hindernissen die horen bij een terugtredende overheid genomen kunnen worden. En ze wijzen daarbij op de blijvende verantwoordelijkheid van zowel overheid als burgers voor hun gedeelde publieke zaak.button

 

Burgermacht op eigen kracht (SCP, maart 2014)

In deze publicatie wobmrden twee bewegingen op het gebied van burgerparticipatie beschreven: In deze publicatie worden twee bewegingen op het gebied van burgerparticipatie beschreven: de ‘zelfredzame’, waarbij burgers zelf het heft in handen nemen om hun leefomgeving te verbeteren, en de ‘beleidsbeïnvloedende’, waarbij burgers door lobbyen, stemmen, inspraak en medezeggenschap proberen richting te geven aan het beleid.
In vijf Nederlandse gemeenten die veel ervaring hebben met burgerparticipatie is empirisch onderzoek gedaan naar de resultaten en de waardering van de bevolking. In alle vijf gemeenten vindt een meerderheid dat de actieve inbreng van inwoners leidt tot beter beleid dat bovendien meer aansluit bij wat mensen willen. Er is ook gezocht naar mogelijk interessante voorbeelden van burgerparticipatie in het verleden en in andere landen. Verder in deze publicatie een aantal interessante voorbeelden van burger[participatie in het verleden én in andere landen.

button

Ja maar…. Reflecties op de participatiesamenleving (NSOB, 2014)

ja maarEr lijkt een verschuiving plaats te vinden in het publieke domein, waarbij de overheid steeds meer plaatsmaakt voor burgers en sociaal ondernemers. De ontwikkeling naar een participatiesamenleving gaat veelal gepaard met enthousiasme en hoopvolle verwachtingen, maar in toenemende mate ook met kritiek en wantrouwen. Hoe om te gaan met de onzekerheid, variëteit en ongelijkheid die kan ontstaan? Moet de overheid zich langzaam terugtrekken uit delen van het publieke domein en onder welke voorwaarden zou de terugtred dan moeten plaatsvinden? Acht bijdragen die vanuit uiteenlopende invalshoeken kritisch kijken naar de kwaliteiten en kansen van participatie en de verhouding tussen burger, markt en overheid daarbij. De auteurs reflecteren op de kwetsbaarheden en risico’s van de participatiesamenleving in het domein wonen en bouwen.

button

Burgerkracht in de wijk (Platform 31, oktober 2013)

burgerkrachtDe verzorgingsstaat schudt op zijn grondvesten, de participatiesamenleving is op komst. Gemeenten staan voor de opgave om drie gigantische decentralisaties werkbaar te maken: maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en werk. Sociale wijkteams zijn daarvoor anno 2013 een populair instrument. Maar zijn ze wel het wondermiddel waar iedereen naar snakt? In ‘Burgerkracht in de wijk’ brengen Nico de Boer en Jos van der Lans perspectief in de discussie. Sociale wijkteams zijn een ‘lokalisering van de verzorgingsstaat’. Ze kunnen een succes worden mits professionals en instituties zich laten leiden door de kracht van burgers en hun sociale netwerken.button

Toekomst van de locale democratie (gem. Haarlemmermeer, 2013)

demoIn welke vorm en mate is meer participatie-democratie wenselijk en haalbaar en welke rol kan de overheid daar wel of juist niet bij spelen? De gemeente Haarlemmermeer heeft een toekomstverkenning uit laten voeren door een team van onderzoekers, ambtenaren, politici en burgers. De verkenning beschrijft een aantal mogelijke toekomsten van de lokale democratie om de onzekerheid die het huidige debat over de democratie omringt inzichtelijk te maken. Op deze manier kan de gemeente gemakkelijker komen tot een handelingsperspectief.button

De doe-democratie (ministerie van BzK, juli 2013)

doedemoDe zogeheten ‘doe-democratie’ van maatschappelijke initiatieven is een krachtige ontwikkeling die ruimte en vertrouwen moet krijgen, vindt het kabinet. Dat staat in een nota die minister Plasterk (BZK) op 9 juli 2013 presenteerde. De overheid moet in het proces een bescheiden rol spelen. De initiatieven liggen vooral bij de burgers.

In de nota laat het kabinet zien dat er al veel gebeurt op het gebied van maatschappelijke initiatieven en wat dat voor het openbaar bestuur betekent. Verder bevat de nota praktijkvoorbeelden van wat overheden en maatschappelijke instellingen al doen op dit gebied en een verkenning naar wat zij kunnen doen om initiatieven te ondersteunen en obstakels weg te nemen.button

Swingen met lokale kracht (RMO, juli 2013)

swingenHer en der in Nederland ontstaan initiatieven waarin burgers, professionals en bestuurders krachten bundelen en nieuwe coalities vormen om maatschappelijke problemen tegemoet te treden. Hun aanpak kenmerkt zich door initiatief, eigenaarschap, regie en financiële verantwoordelijkheid. Voor de overheid vraagt dit soms meebewegen en soms optreden als bewaker van het speelveld.

In opdracht van de RMO schetsen Nico de Boer, Albertine van Diepen en Lucas Meijs in het essay ´Swingen met lokale kracht. Overheden en de netwerksamenleving´ deze variëteit aan kleine en grote horizontale maatschappelijke verbanden en de gevolgen voor de positie van de overheid.button

Terugtreden is vooruitzien (RMO, juli 2013)

Terugtreden is vooruitzienDe beweging van een terugtredende overheid slaagt alleen wanneer maatschappelijke initiatieven ruimte krijgen om publieke voorzieningen naar eigen waarden en inzicht te organiseren. Dat vereist een fundamentele verandering van de verhouding tussen overheid en samenleving op het gebied van zeggenschap, financiering en rechtsstatelijke waarborgen. Ook vraagt het van overheden, politici én samenleving dat zij accepteren dat er meer verschil ontstaat in identiteit, omvang, keuzeaanbod en kwaliteit van voorzieningen als zorg, onderwijs en welzijn.button

Burgers maken hun buurt (Platform 31, januari 2013)

burgers makenOnder bewonersinitiatieven wordt in dit onderzoek de initiatieven van bewoners in hun eigen buurt om de kwaliteit te verbeteren van de hele buurt verstaan. Zijn deze bewonersinitiatieven altijd wenselijk? Wanneer is extra stimulans nodig, en wanneer wordt stimulans bemoeienis? Hoe kunnen onnodige regels en obstakels uit de weg worden geruimd om burgers echt de ruimte te geven? Onderzoek naar hoe professionals zoals wijkambtenaren en buurtopbouwwerkers kunnen bijgedragen aan het succes van bewonersinitiatieven.button

Loslaten in vertrouwen (Rob, november 2012)

downloadVerwijten aan het adres van burgers dat zij zich niet betrokken voelen bij de publieke zaak of hun verantwoordelijkheid niet nemen, zijn misplaatst. De vitale samenleving, waarin mensen zich volop inzetten, bestaat al. Het is de overheid die moet veranderen. In de oude situatie hanteert de overheid een participatieladder voor burgers, waarin de overheid aangeeft hoeveel inspraak burgers mogen hebben. In de nieuwe situatie moet er een participatietrap voor de overheid komen. Loslaten is de belangrijkste trede; geef burgers alle ruimte. En reguleer alleen iets, wanneer dat echt nodig is.
Dat en nog veel meer staat in het advies ‘Loslaten in vertrouwen. Naar een nieuwe verhouding tussen overheid, markt en samenleving.’, geschreven tegen de achtergrond van de wens om tot een compacte overheid te komen. Centrale vraag in het Rob-advies is: op welke wijze en onder welke voorwaarden kan het politieke bestuur publieke taken loslaten en overlaten aan andere dan overheidsorganisaties?button

Vertrouwen in burgers (WRR, mei 2012)

vertrouwenIn deze publicatie onderzoekt de WRR hoe beleidsmakers burgers meer kunnen betrekken bij het actief vormgeven van de samenleving. Actief betrokken burgers zijn van groot belang voor een levende democratie. Ze houden volksvertegenwoordigers en overheidsinstanties bij de les, vernieuwen de samenleving met hun ideeën en initiatieven en geven het beleid draagvlak. Het is daarom zorgelijk dat slechts kleine groepen burgers zich aangesproken voelen door de wijze waarop beleidsmakers hen pogen te betrekken. Door middel van literatuurstudie en uitgebreid veldonderzoek heeft de raad de kansen en mogelijkheden om burgers aan te zetten tot actieve betrokkenheid in kaart gebracht.button

Nederland op weg naar een burgerbegroting (ministerie BzK, augustus 2011)

begrotinghEen burgerbegroting is een besluitvormend proces waarin burgers meedenken en onderhandelen over het verdelen van publieke geldbronnen. Bijvoorbeeld van de gemeente of maatschappelijke partijen. Daardoor komen burgers dichter bij de besluitvorming van de gemeentebegroting.

In deze publicatie wordt het begrip, het nut én het mogelijke effect van een burgerbegroting toegelicht. Ook komen voorbeelden uit het buitenland aan bod. Succesfactoren en valkuilen worden besproken.button

Burgerkracht (RMO, april 2011)

burgerkracht toekomstDe toekomst van de welzijnssector is allerminst zeker, en in zijn huidige vorm voldoet het welzijnswerk niet meer. Institutioneel en financieel staat de welzijnssector voor de opdracht om tot een nieuw model van welzijnswerk te komen. Maar hoe moet dat model eruitzien en welke wijzigingen in het huidige stelsel zijn daarvoor nodig?

In het onderzoeksessay Burgerkracht. De toekomst van het sociaal werk in Nederland schetsen Nico de Boer en Jos van der Lans in opdracht van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, een nieuw perspectief voor de welzijnssector. Hun essay laat zien waar de pijnpunten en dilemma’s maar ook de perspectieven en keuzemomenten liggen voor het welzijnswerk.button

Burgerschap in de doe-democratie (NICIS, 2010)

bindeddIn deze brochure geven Frank Hendriks en Ted Wijdeven (Universiteit van Tilburg) een bondig overzicht van de trends en het beleid rond participatie en burgerschap, evenals een typologie van actief burgerschap die is gebaseerd op de stedelijke praktijk. Zij gaan in het bijzonder in op twee typen actieve burgers die niet zozeer gericht zijn op overleg en inspraak, maar vooral op doen, op het concreet realiseren van resultaten in hun buurt. Deze burgers zijn succesvol als ze enige bewegingsruimte krijgen en kunnen rekenen op bestuurlijke dekking. De publicatie sluit af met een handzaam overzicht voor bestuurders en professionals om deze ‘doeners’ te herkennen, en enkele wenken om dit type burgers en hun initiatieven te ondersteunen.button